Örvunarbólusetningar

Hvað er örvunarbólusetning?

Örvunarbólusetning er bólusetning umfram það sem upphaflega var talið grunnbólusetning s.s. tvær sprautur af mRNA bóluefni, ein sprauta Janssen. Tilgangurinn með örvunarbólusetningu er í að efla eins og hægt er varnir gegn COVID-19 smiti og alvarlegum veikindum. Þannig hefur komið fram að örvunarskammtur bóluefnis (þriðji skammtur) gegn COVID-19 verndar u.þ.b 90% betur en grunnbólusetning (tveir skammtar) gegn delta afbrigði.

Til hvers?

Örvunarbólusetning er leið til að auka ónæmi gegn COVID-19. Þau bóluefni sem notuð eru hafa ekki reynst alveg eins öflug vörn og vonir stóðu til vegna tilkomu delta-afbrigðisins. Nánari upplýsingar um tilgang örvunarbólusetninga má finna á vef Embættis landlæknis.

Góð þátttaka í örvunarbólusetningum gegn COVID-19 er ein aðal forsenda þess að við náum tökum á útbreiðslunni nú án verulegra samfélagshafta.

Fyrir hverja?

Örvunarbólusetningu er hægt að fá séu að lágmarki 5–6 mánuðir frá því grunnbólusetningu lauk. Sjötíu ára og eldri og fólk með ónæmisbælingu, óháð aldri, geta þó fengið örvunarbólusetninguna þegar 3 mánuðir eru liðnir þar sem þessi hópur er talinn í aukinni hættu á ófullnægjandi svari við tveimur bólusetningum. Nú þegar hafa þeir hópar verið boðaðir sem skilgreindir höfðu verið í forgangi fyrir örvunarskammt.

Sóttvarnarlæknir mælir einnig með því að þau sem ekki hafa mætt í sína fyrstu bólusetningu geri það sem fyrst því alvarleg veikindi meðal óbólusettra eru um fimm sinnum algengari en meðal bólusettra (eftir tvær sprautur).

Mælt er með að fullbólusett fólk sem hefur smitast af COVID-19 fari í örvunarbólusetningu, en ekki fyrr en sex mánuðir eru liðnir frá smitinu, jafnvel þó boð berist úr bólusetningargrunninum. Í töflu á vef Landlæknis má finna út hvenær æskilegt er að fá næsta skammt, miðað við fyrri sögu um veikindi og bólusetningar.

Hvar?

Bólusetning er sem fyrr í höndum heilsugæslunnar og heilsustofnana um allt land. Í Reykjavík er bólusett á Suðurlandbraut 34. Heilsugæslan vinnur að því að auka afkastagetu í bólusetningum en nóg bóluefni er til eða væntanlegt til að gefa örvunarskammt. Bólusetningarátak hefst 15. nóvember í Laugardalshöll. Fyrsti hluti átaksins stendur í fjórar vikur eða til 8. desember. Boð verða send með sms.

Hvað sýna rannsóknir?

Niðurstaða rannsóknar í Ísrael sem birt var nýlega í vísindatímaritinu Lancet sýna að örvunarbólusetning er um 90% virk til að koma í veg fyrir smit og alvarleg veikindi samanborið við tvær sprautur af Pfizer bóluefninu

Hvaða bóluefni er notað?

Bóluefni frá Pfizer/BioNTech verður notað hérlendis í örvunarbólusetningar almennt en til er bóluefni frá Moderna sem má einnig nota í þessum tilgangi. Fyrir karlmenn 16–39 ára er mælt með að nota frekar Pfizer bóluefni vegna meiri óvissu um hversu mikil hætta er á hjartabólgu þegar bóluefni Moderna er notað við örvunarbólusetningu.

Hverjir fá ekki örvunarbólusetningu?

Gögn um örvunarbólusetningar 12–15 ára barna eru ekki fullnægjandi til að mæla með almennum örvunarbólusetningum þess aldurshóps, að svo komnu máli.

Eftirfarandi hópar ættu ekki að þiggja örvunarbólusetningu nema að höfðu samráði við sinn lækni:

1. Einstaklingar með sjálfsónæmissjúkdóma sem eru með virkan sjúkdóm þegar örvunarbólusetning er ráðlögð.
2. Einstaklingar með sjálfsónæmissjúkdóma sem fengu versnun einkenna eða ný, alvarleg einkenni innan 2ja vikna frá COVID-19 grunnbólusetningu.
3. Einstaklingar sem fengu lífshættulegar aukaverkanir við grunnbólusetningu, s.s. bráðaofnæmi.

Tilkynna brot

Til baka á forsíðu