کاردانەوە لەکاتی تووشبوون بە کۆرۆنا

پەتای کۆڤید-١٩ چیە ؟  

ڤایرۆسەکانی کۆرۆنا خیزانێکی گەورەی ڤایرۆسن کە ئەبنە هۆکای نەخۆشخستنی مرۆڤ وئاژەڵ. ئەوان ناسراون بە هۆکاری هەڵامەت هەرەوەک ڤایرۆسی کۆرۆنا ئەبنە هۆکاری نەخۆشی گران و هەوکردنی سییەکان و تەنانەت مردن .لە جۆرەکانی تری نەخۆشییە درمییەکان کە بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە بڵاو بوونەوە سارس کە لە ووڵاتی چینەوە تەشەنەی کرد ساڵەکانی ٢٠٠٢ بۆ ٢٠٠٣  هەروەها ڤایرۆسی کۆرۆنای جۆری مێرس لە ڕۆژهەلاتی ناوەڕاست ساڵی ٢٠١٢ دا . سارس و مێرس کەمترلە ئەنفلۆوەنزا تەشەنەیان ئەکرد وەک لە هەموو درم و پەتا بەربڵاوەکان لەو ناوچانەی سەریان تیا هەڵ ئەدا یان لە نەخۆشخانەکاندا.هەرەوک ئاماری مردن بە پەتای سارس و مێرس بەرزتربوو لە ئەنفلۆوەنزا و کۆڤید-١٩  


ئامانج لە کردارەکانی دەوڵەت                                                                                                                                                                                                          

دکتۆری نەخۆشییەدرمییەکان بەهاوکاری تیمەکانی بەرگریی میللی و پۆلیسی ووڵات بەرزترین باری نائاساییان ڕاگەیەندووە -ئاستی ئێمێرجینسی- بە هۆی پەتای ڤایرۆسیی کۆرۆناوە کە ئەبێتە هۆی تووشبوون بە نەخۆشی کۆڤید-١٩ .    ئەوەش کراوە لە چوارچێوەی پلانی دەولەتدایە بۆ رووبوڕووبوونەوەی پەتای جیهانیی .

وێڕای ڕاگەیاندنی باری ناچاری ، ئاستی ئێمێرجینسی ، بەڵام لەخۆیدا کاریگەری قورسی نەکردۆتە سەر ژیانی ڕۆژانەی گشتیی. بە پلەی یەکەم ئەم کاردانەوەیە ئامرازیی سەرەکییە بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی پێویست بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی هەڕەشە جددیەکانی کۆڤید- ١٩.

ئامانجی لە کردەوەکان و ئەو ڕێ وشوینانەی گیراونەتە بەر هی کاری تریش کە ڕەنگە پێویست بکات بکرێن ئەوە نییە کە بتوانین ڕێگا بگرین لە هاتنی ڤایرۆسیەکە بۆ ئێرە ، چونکە ئەوە کارێکی نەکردەیە ، ئامانجی دەسەڵات دڵنیابوونە لە توانایی بنەماسەرەکییەکانی ، پێداویستیی زیندەگیی ووڵات بەتایبەت کەرتی تەندروستیی بۆ وەستان و مانەوە لەژیر فشاری زۆر لە ئەگەرەکان و کاتی بڵاوەی نەخۆشییەکەدا لەم ووڵاتەدا .

هەر بەو پێ ودانگە جێگای وەبیرهێنانەوەیە  کە هەموو کەسێک بۆی هەیە ، ئەگەری زۆرە ، نەخۆش بکەوێت ، بەڵام گرنگە بزانرێت کە زۆرینەی ڕەهای خەڵک بە سەختی نەخۆش ناکەون . بە پلەی یەکەم ئەم نەخۆشییە ئێخەی خەڵکانی پیر و بەساڵاچوو ئەگرێت لەگەڵ کەسانی ئالودە بە نەخۆشی درێژخایەن کە بەرگریی لەشیان لاوازە و دووچاری مەترسیی نەخۆشکەوتنی قورس ئەبنەوە. بۆ پاراستنی گیانی ئەوانەی لاوازن ئەبێت مەبەستمان وئامانجمان یەک بخەین لەوەدا کە ڕێگریی بکەین لە  تەشەنەی ڤایرۆسەکە و بەم شێوەیەش ڕێگە خۆش بکەین بۆ ئەوانەی پێویستیی زیاتریان هەیە بە سیستەمی تەندروستیی کە بتوانن سود وەربگرن لەو خزمەتانەی کە لە بەردەستدا هەیە .

ئەم وێنەیە نیشانی ئەدات ئامانجی دەوڵەت لە گرتنەبەری ڕێ و شوێنی دروست . ئێمە ئەمانەوێت فشارەکان لە خاڵێکا کۆنەبنەوە و بەڵکو دابەش ببێت بۆ مەودایەکی دوور بە جۆرێک دام و دەزگاکانی تەندروستیی و نەخۆشخانەکان دەرەقەت بێن و بتوان ئاوڕ لە هەمووان بدەنەوە و بە بابشترین ئاست خزمەتیی هاووڵاتییان بکات. بەکورتییەکەی  ئەمانەوێت وا بکەین فشارەکان نزم بن بۆ مەودایەکی زۆر نەوەک بەرز بن بۆ مەودایەکی کورت.

‌هێڵە شینەکە : ئەگەرهیچ نەکرێت - هێڵە سوورەکە لەگەڵ پلانی ووڵات - هێڵە پچڕ پچڕەکە : تواناکانی ووڵات

  بازنە سەوزەکە : شوێنی ئێمە  ، هێڵە ستونییەکە:  ژمارەی تووشبووان ، هێڵە ئاسۆییەکە : کات  ماوەی ٢ بۆ ٣ مانگ


هەموو کاروکردەکانی دەسەڵات کەم تازۆر کاریگەیی خۆیان هەیە لەسەر ژیانی ڕۆژانەی خەڵکی ، بەڵام هەموو ئەو کردانە بەو ئاڕاستەیەیە کە ئەنجامی باشیان هەبێت لە بەرژەوەندیی گشتدا. ئێمە چاومان لەسەر ڕێگا تاقیکراوەکانە کە دەرکەوتووە ئەنجامی باشیان هەبووە لەوانەش پشکنین و کەرەنتین ، دابڕینی تووشبووان  ،زوو دەستنیشانکردنی تووشبوو لەگەڵ دەزگایەکی گەیاندنی زانیاری ڕاست و دروست  بۆ هاووڵاتیان .

بەها و بنەماکانی ئەم کردانە  سەرچاوەیان گرتووە لە یەکڕیزی وپێکەوەیی کۆمەڵگا و ئامادەییمان بۆ بەشداریی لەم کارە گەورەیەدا.کەرەنتین پارێزەری تەندروستی هاووڵاتیانە و لەوێشەوە بەرژەوندی کۆمەڵ. ئێمە هەموومان بەرگریی میللیین