Frá sóttvarnalækni

17.05.2022

17.05.22

Niðurstöður úr rannsókn sóttvarnalæknis og Íslenskrar erfðagreiningar á útbreiðslu COVID-19 á Íslandi

Í byrjun apríl 2022 var gerð rannsókn á höfuðborgarsvæðinu þar sem könnuð var útbreiðsla COVID-19 á meðal einstaklinga 20-80 ára. Rannsóknin var samstarfsverkefni sóttvarnalæknis og Íslenskrar erfðagreiningar sem miðaði að því að kanna hversu stór hluti fullorðinna einstaklinga hefðu sýkst af COVID-19.

Til að kanna yfirstaðið smit af völdum COVID-19 þá voru mótefni gegn veirunni mæld og einnig var tilvist veirunnar í nefkoki könnuð með PCR prófi. 916 einstaklingar tóku þátt í rannsókninni.

Niðurstöður rannsóknarinnar leiddu í ljós, að um 70-80% yngra fólks (20-60 ára) höfðu smitast af COVID-19 í byrjun apríl 2022 en heldur færri eldri einstaklinga voru með merki um fyrra smit eða 50% einstaklinga á aldrinum 60-80 ára. Einstaklingsbundnar niðurstöður verða sendar til viðkomandi nú á næstu dögum.

Þessar upplýsingar styrkja þá tilgátu að útbreitt ónæmi gegn COVID-19 hefur nú náðst í samfélaginu og styður einnig þá ákvörðun sóttvarnalæknis að bjóða einstaklingum 80 ára og eldri fjórða skammtinn af bóluefni.

Sóttvarnalæknir

16.05.2022

Andlát á Íslandi vegna COVID-19 frá upphafi faraldurs

Andlát og dánarvottorð

Yfirferð dánarvottorða hjá embætti landlæknis hefur leitt í ljós að samtals hafa orðið 153 andlát á Íslandi vegna COVID-19 frá upphafi faraldurs til 1. apríl 2022. Þetta eru andlát þar sem COVID-19 hefur greinst innan 28 daga fyrir andlátið og valdið dauða viðkomandi skv. dánarvottorði.

Dánarvottorð berast að jafnaði ekki til landlæknis fyrr en mörgum vikum eftir andlát og eru því ekki hentug til að fylgjast með dánarorsökum í rauntíma. Sjúkrahús höfðu sent tilkynningar beint til sóttvarnalæknis um dauðsföll vegna COVID-19 frá upphafi faraldurs. Samtals hefur þannig borist 101 tilkynning um andlát til sóttvarnalæknis á ofangreindu tímabili. Árið 2020 voru tvö andlát ekki tilkynnt og árið 2022 voru 50 andlát ekki tilkynnt miðað við dánarvottorð.

Skýringin á því að ekki voru öll dauðsföll tilkynnt beint til sóttvarnlæknis á þessu ári er sú að ekki var óskað eftir því fyrr en í lok febrúar 2022 að allar heilbrigðisstofnanir sendu slíkar tilkynningar. Hjúkrunarheimili sendu því ekki tilkynningar beint til sóttvarnalæknis í byrjun árs og hafa ekki öll haft tök á að senda þær. Hjúkrunarheimilin og sóttvarnalæknir hafa verið meðvituð um þetta misræmi og að endanlegur fjöldi COVID-19 tengdra dauðsfalla lægi ekki fyrir fyrr en eftir yfirferð dánarvottorða.

Stofnanir eru áfram beðnar um að tilkynna dauðsföll vegna COVID-19 beint til sóttvarnalæknis en endanlegur fjöldi andláta er síðan skv. dánarvottorðum. Í apríl voru 18 andlát tilkynnt og eitt það sem af er maímánuði.

Umframdauðsföll

Eins og áður hefur komið fram er áreiðanlegasta aðferðin til að meta fjölda andláta á tímum COVID-19 sennilega að skoða svokölluð umframdauðsföll en þá er fjöldi dauðsfalla af öllum orsökum borinn saman við meðalfjölda andláta undanfarinna ára.

Þegar umframdauðsföll eru skoðuð með þessum hætti á Íslandi sést marktæk aukning í mars árið 2022 hjá einstaklingum eldri en 70 ára en ekki sést aukning fyrir heildarfjölda andláta. Hins vegar sást marktæk fækkun andláta hjá eldri en 70 ára árin 2020 og 2021 (sjá frétt á vef embættisins 28. apríl sl.). Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO) birti nýlega úttekt á umframdauðsföllum í heiminum á tímum COVID-19 fyrir árin 2020 og 2021 og skv. þeirra mati voru dauðsföll stórlega vantalin en misjafnlega mikið eftir löndum/svæðum.

Mynd 1. Umframdauðsföll landa á 100.000 íbúa. Gögn vantar frá þeim löndum sem eru skástrikuð. Heimild

Sóttvarnalæknir

09.05.2022

Undirafbrigði omikron BA.5 greinist á Íslandi

Frá því að omikron afbrigði SARS-CoV-2 kom fram hafa nokkur undirafbrigði náð yfirtökum hvert af öðru, a.m.k. á afmörkuðu svæði. Omikron bylgjan hófst hér vegna undirafbrigðis sem kallast BA.1 en hér á landi vék það mjög hratt fyrir undirafbrigði BA.2. BA.2 náði mestri útbreiðslu hér en BA.1 hvarf þó aldrei alveg, enda lengi ráðandi í ýmsum löndum og barst því hingað endurtekið. BA.3 afbrigði hefur einnig fundist hér. Lítill munur ef nokkur hefur verið á veikindum vegna þessara afbrigða, en þau sem ná yfirhöndinni eru meira smitandi en þau sem víkja. Nokkuð er um að einstaklingar sem hafa fengið t.d. BA.1 fái síðar BA.2 en veikindin við endursmit eru alla jafna vægari en fyrstu veikindin. Endursmit með nýju undirafbrigði virðast vera líklegri hjá óbólusettum en bólusettum einstaklingum.

Á undanförnum vikum hefur COVID-19 tilfellum aftur fjölgað í S-Afríku, þar sem omikron (BA.1) kom fyrst fram, og kom í ljós að þar hafa komið fram tvö ný undirafbrigði, BA.4 sem enn hefur ekki náð mikilli útbreiðslu um heiminn, og BA.5 sem hefur borist til flestra heimsálfa og hefur nú greinst á Íslandi, hjá fjórum einstaklingum sem veiktust af COVID-19 í lok apríl. Einstaklingarnir sem greindust með BA.5 hér á landi höfðu fæstir ferðast nýlega, því er ljóst að afbrigðið er sennilega komið víða út í samfélagið. Allir sem greinst hafa með afbrigðið voru fullbólusettir og enginn hafði áður greinst með COVID-19. Tilfellum COVID-19 hefur ekki fjölgað undanfarið og fáir eru á sjúkrahúsum, því er ekki að merkja að þetta afbrigði sé að valda útbreiddu endursmiti eða alvarlegum veikindum, enn sem komið er. Áfram verður fylgst með fjölda þeirra sem greinast og afbrigðum með raðgreiningum hjá sýkla- og veirufræðideild Landspítala. Ekki er ástæða til að grípa til sértækra aðgerða vegna þessa nýja afbrigðis á þessu stigi.

Áfram er mælt með að þeir sem hafa náð aldri til að fá bólusetningu (miðast við 5 ára afmælisdag) fái hana til að hindra alvarleg veikindi eins og kostur er. Einnig er mælt með bólusetningu þeirra sem hafa fengið COVID-19, til að draga úr líkum á endursmiti.

Sóttvarnalæknir

28.04.2022

Að undanförnu hefur verið talsverð umræða í fjölmiðlum um fjölgun andláta á fyrsta fjórðungi þessa árs miðað við undanfarin ár og látið að því liggja að COVID-19 faraldrinum sé um að kenna. Engir tölfræðilegir útreikningar hafa hins vegar verið gerðir á fjölda andlátanna í samanburði við fjölda andláta undangenginna ára en slíkir útreikningar eru nauðsynlegir til að hægt sé að fullyrða um hvort fjöldinn nú sé marktækt meiri en búast hefði mátt við.

Sóttvarnalæknir fylgist með fjölda andláta á tímum COVID-19 á þrenna vegu. Í fyrsta lagi er fylgst með fjölda andláta sem tengjast COVID-19 með tilkynningum sem berast beint til sóttvarnalæknis. Í öðru lagi er fylgst með fjölda andláta með dánarvottorðum en á þeim eru að finna dánarorsakir. Það fyrirkomulag hefur hins vegar þann ágalla að nokkrar vikur eða mánuðir geta liðið frá andláti þar til að dánarvottorðin berast embætti landlæknis. Í þriðja lagi er fylgst með heildarfjölda andláta í hverri viku án tillits til dánarorsaka og er sú leið sennilega sú besta til að meta heildaráhrif COVID-19 faraldursins á andlát.

Alls hafa 119 andlát vegna COVID-19 verið tilkynnt sóttvarnalækni frá upphafi faraldursins árið 2020. Fjöldi andláta sem sóttvarnalæknir birtir á covid.is er háður tilkynningum stofnanna og lækna um andlát þar sem COVID-19 var orsök eða meðvirkandi þáttur í dauðsfalli. Framan af voru þessar tilkynningar einungis frá sjúkrastofnunum en í lok febrúar sl. óskaði sóttvarnalæknir eftir að aðrir læknar og hjúkrunarheimili myndu einnig senda inn slíkar tilkynningar. Á sama tíma voru gefnar út leiðbeiningar í sameiginlegu dreifibréfi landlæknis og sóttvarnalæknis um skilgreiningu á dauðsfalli af völdum COVID-19. Skilgreiningin innifelur að dauðsfall af völdum COVID-19 takmarkist við einstakling sem lést innan 28 daga frá greiningu COVID-19 og sjúkdómurinn á beinan eða óbeinan þátt í dauða viðkomandi. COVID-19 dauðsföll eru þannig aðskilin frá COVID-19 tengdum dauðsföllum þar sem sjúkdómurinn á ekki beinan eða óbeinan þátt í dauðsfallinu t.d. ef viðkomandi deyr vegna slyss.

Af 119 andlátum tilkynntum beint til sóttvarnalæknis hafa 82 andlát verið tilkynnt á þessu ári, 8 árið 2021 og 29 árið 2020. Af þeim hefur 61 komið frá Landspítala og 40 frá hjúkrunarheimilum (frá lok febrúar 2022) en 101 var 70 ára eða eldri (85%). Viðbúið er að einhver andlát af völdum COVID-19 hafi ekki verið tilkynnt sóttvarnalækni en það mun koma í ljós þegar dánarvottorð eru yfirfarin og dánarmein skráð endanlega. Landlæknir skráir dánarorsakir í dánarmeinaskrá en þar er farið yfir öll dánarvottorð og beitt alþjóðlegum flokkunarkerfum til að kóða andlát með samræmdum hætti og senda í alþjóðagrunna. Hins vegar getur liðið nokkur tími frá andláti þar til skráning hefur farið fram eins og áður er getið. Dánarorsakir eftir aldri og kyni eru birtar á vef landlæknis og má einnig finna á vef Hagstofunnar.

Þegar dánartölur vegna COVID-19 eru skoðaðar er ekkert kerfi skráningar án galla. Áreiðanlegasta aðferðin til að meta fjölda andláta á tímum COVID-19 er sennilega sú að skoða svokölluð umframdauðsföll. Þá er vikulegur eða mánaðarlegur fjöldi dauðsfalla af öllum orsökum skoðaður og borinn saman við fjölda dauðsfalla undanfarin ár. Tölfræðilega marktæk aukning á dauðsföllum miðað við undanfarin ár, eru þá kölluð umframdauðsföll. Tímaritið Economist hefur haldið út slíkri skráningu um lönd Evrópu og heims sem má nálgast hér (sjá einnig um þeirra aðferðarfræði). Þar má m.a. sjá að lönd Norður Evrópu hafa almennt færri umframdauðsföll en önnur Evrópulönd. Sérstaka athygli vekur hversu fá umframsdauðsföll hafa verið á Norðurlöndunum nema í Svíþjóð.

Á myndum hér að neðan má sjá heildarfjölda andláta per 100.000 á Íslandi eftir mánuðum og fjölda andláta per 100.000 hjá 70 ára og eldri. Mánaðarleg meðaltöl áranna 2012 - 2019 með 95% öryggisbilum, eru borin saman við árin 2020, 2021 og 2022. 95% öryggisbil eru reiknuð samkvæmt Poisson líkindadreifingu og mánaðarlegar tölur 2020 - 2022 sem falla innan öryggisbilsins eru þannig ekki marktækt frábrugðnar tölum fyrri ára.

Þegar öll andlát hér á landi eru skoðuð eftir mánuðum þá kemur í ljós að marktæk fjölgun andláta sást einungis hjá einstaklingum 70 ára og eldri í mars 2022 en ekki í heildarfjölda andláta. Líklega má skýra þessa fjölgun andláta af mikilli útbreiðslu COVID-19 á þessum tíma. Athyglisvert er að marktæk fækkun andláta hjá 70 ára og eldri sást hins vegar í júní til september 2020 og í janúar til mars auk september og október 2021. Þessi marktæka fækkun skýrist vafalaust af þeim sóttvarnaaðgerðum sem þá voru í gildi sem drógu verulega úr sýkingum almennt.

13.04.2022

Staða Covid-19 á Íslandi.

Yfirstandandi bylgja ómíkron afbrigðisins er enn á mikilli niðurleið hér á landi þrátt fyrir að engar opinberar sóttvarnir hafi verið í gildi frá 25. febrúar sl. (sjá línurit). Daglega greinast nú um 100-200 manns sem skýrist að einhverju leyti af færri teknum sýnum en áður (sjá stöplarit hérað neðan).

Fimm daga meðaltalstölur Covid-19 á Íslandi.

 14 daga nýgengi á 100.000 íbúa

 

 

Sýnatökur vegna Covid.

Aðalástæða færri smita nú en áður er líklega sú, að í íslensku samfélagi hefur náðst víðtækt ónæmi gegn Covid-19 eða svokallað hjarðónæmi. Víðtækt ónæmi hefur fyrst og fremst náðst vegna útbreiddra smita í samfélaginu en einnig vegna góðrar þátttöku í bólusetningum. Bólusetning kemur fyrst og fremst í veg fyrir alvarleg veikindi af völdum Covid-19 og hefur útbreidd bólusetning þannig gert okkur kleift standast útbreiddan faraldur með lágmarks alvarlegum afleiðingum.

Í dag hafa um 184.000 manns hér á landi greinst með Covid-19. Hins vegar er líklegt að enn fleiri hafi tekið smit án þess að greinast. Sóttvarnalæknir, í samvinnu við Íslenska erfðagreiningu, hefur staðið fyrir mælingum á mótefnum gegn Covid-19 til að kanna raunverulega útbreiðslu smita. Fyrri kannanir hafa bent til, að allt að tvöfalt fleiri hafi raunverulega smitast en greinst. Nú stendur yfir ný rannsókn á höfuðborgarsvæðinu á vegum sóttvarnalæknis og Íslenskrar erfðagreiningar þar sem könnuð verður mótefnastaða landsmanna og munu niðurstöður væntanlega liggja fyrir á næstu vikum. Niðurstöðurnar munu bæta við skilning á faraldsfræði Covid-19 og munu hjálpa til við ákvarðanir um opinbera sóttvarnaráðstafanir.

Hverjar eru framtíðarhorfur Covid-19 hér á landi?

Þó að staða Covid-19 faraldursins sé góð hér á landi þessa stundina þá er nokkur óvissa um þróun hans á næstu mánuðum. Óvissan tengist helst þáttum er lúta að varanleika þess ónæmis sem nú hefur náðst og tilkomu nýrra afbrigða kórónaveirunnar. Endursmit af völdum Covid-19 eru fremur fáðtíð og hafa verið staðfest hjá rúmlega 10% af þeim sem til þessa hafa greinst. Hversu lengi ónæmi af völdum fyrri smita varir er auk þess ekki vitað. Þó að líklegt sé að fyrri smit muni að minnsta kosti vernda gegn alvarlegum veikindum þegar endursmit verða, þá er ekki loku fyrir það skotið að með tímanum muni ónæmið dvína og ný útbreiðsla verði jafnvel af völdum ómícron afbrigðisins.

Einnig er óvissa uppi um tilkomu nýrra afbrigða kórónaveirunnar. Í dag er talið að um 50% íbúa heimsins hafi smitast af völdum Covid-19. Þannig mun faraldurinn verða áfram í gangi í heiminum í einhvern tíma sem gefur nýjum afbrigðum tækifæri til að myndast og dreifa sér. Hvort smithæfni nýrra afbrigða verður meiri en af völdum fyrri afbrigða, hvort alvarleiki veikindanna verður meiri eða hvort fyrri sýkingar eða bóluefni muni veita einhverja vernd, er ógerlegt að spá fyrir um.

Helstu verkefni sóttvarnayfirvalda á næstu vikum og mánuðum vegna Covid-19 verða því eftirfarandi:

·       Áfram þarf að taka sýni til greiningar og raðgreiningarhjá einstaklingum sem hugsanlega eru smitaðir af Covid-19 til að fylgjast með útbreiðslu og tilkomu nýrra afbrigða.

·       Fylgjast þarf með endingu ónæmis gegn Covid-19 og hvort þörf verði á reglubundnum örvunarbólusetningum.

·       Endurmeta þarf núverandi viðbragðsáætlanir í ljósi reynslunnar af Covid-19.

·       Taka þarf saman gögn og rýna aðgerðir almannavarna og sóttvarnalæknis.

·       Stjórnvöld þurfa að vera tilbúin til að grípa til opinberra sóttvarnaráðstafana innanlands og/eða á landamærum ef útbreiddur og skæður faraldur er í uppsiglingu.

·       Efla þarf getu heilbrigðisstofnana til að sinna sínum verkefnum bæði hvað varðar Covid-19 og aðra þjónustu.

 

Sóttvarnalæknir

22.03.2022

Andlát af völdum COVID-19 á Íslandi

Nokkur umræða hefur verið undanfarið um andlát vegna COVID-19 hérlendis og hugsanlega aukningu á þeim. Útbreiðsla og fjöldi COVID-19 smita er mun meiri nú en fyrri ár og þannig hafa smit náð til viðkvæmra hópa, til dæmis eldra fólks og þeirra sem hafa undirliggjandi sjúkdóma eða eru á ónæmisbælandi lyfjum. Flest andlát hafa orðið meðal einstaklinga með undirliggjandi áhættuþætti, þó það sé ekki algilt. Þáttur COVID-19 sýkinga í andlátunum getur því verið óljós í sumum tilvikum.

Frá upphafi COVID faraldursins á Íslandi hafa 93 dauðsföll verið tilkynnt til sóttvarnalæknis sem tengjast smiti af völdum COVID-19. Á þessu ári hafa 56 dauðsföll verið tilkynnt sem er afleiðing af mikilli útbreiðslu ómícron afbrigðisins. Flest andlát hafa verið meðal 70 ára og eldri eða 47 talsins. Þá hafa þrír undir þrítugu látist og þar af eitt barn á þriðja aldursári. Á árinu 2020 voru 29 dauðsföll af völdum COVID-19 tilkynnt en árið 2021 voru þau átta. Bráðabirgðagögn sýna að dánartíðni vegna COVID-19 það sem af er árinu 2022 er 15 per 100 þúsund íbúa en var um eða undir 5 per 100 þúsund í fyrri bylgjum.

Aðeins þau andlát sem læknar meta að COVID-19 hafi valdið, stuðlað að eða á einhvern hátt átt þátt í andlátinu á að tilkynna til sóttvarnalæknis. Sóttvarnalæknir sendi nýlega dreifibréf um skilgreiningu á andláti vegna COVID-19 til að auðvelda læknum að að aðskilja tilvik þar sem dánarorsök var önnur þótt viðkomandi hafi nýlega haft COVID-19 sjúkdóm en þau andlát á ekki að tilkynna.

Í dánarvottorði  sem send eru til embættis landlæknis eru tilgreindar dánarorsakir. Til að dauðsfall sé skilgreint vegna COVID-19 mega ekki líða meira en 28 dagar frá greiningu á COVID-19 og ekki á að vera tímabil algjörs bata af COVID-19 á milli veikinda og andláts.

Þegar andlát eru skoðuð í samhengi við útbreiðslu veirunnar kemur í ljós að þó dauðsföll séu fleiri á undanförnum vikum en í fyrri bylgjum, þá er dánarhlutfall þeirra sem greinast með COVID-19 smit lægra en í fyrri bylgjum. Í fyrstu þremur bylgjum faraldursins þá létust um 0,5% af þeim sem greindust smitaðir. Eftir að delta afbrigðið varð allsráðandi sumarið 2021 og síðan ómícron afbrigðið frá desember 2021 hefur dánarhlutfallið verið 10-15 sinnum lægra eða um 0,03-0,04%. Vafalaust má þakka útbreiddum bólusetningum að stórum hluta fyrir þessa lækkun.

Þegar skoðaður er heildarfjöldi allra dauðsfalla undanfarinna ára eftir vikum þá kemur í ljós að nokkur fjölgun varð á dauðsföllum í viku 3, 8 og 9 á þessu ári miðað við undanfarin ár einkum meðal 70 ára og eldri. Ekki er hægt að fullyrða að þessi aukning sé að öllu leyti vegna COVID-19.  Fjöldi andláta hjá öldruðum helst í hendur við mikla útbreiðslu COVID-19 í samfélaginu þ.á.m. meðal aldraðra. Hins vegar er ljóst að bólusetningar draga úr alvarlegum veikindum og þar með dauðsföllum.

Sóttvarnarlæknir

10.03.2022

Staða COVID-19 faraldurs 10. mars 2022.

Útbreiðsla COVID-19 er áfram gríðarlega mikil og hefur áhrif víða í samfélaginu þótt reglur um sóttkví og einangrun hafi verið felldar niður. Greiningum hefur ekki fjölgað frá því sem var meðan reglur um einangrun voru enn í gildi, en innlögnum á sjúkrahús hefur fjölgað verulega. Hlutfall jákvæðra hraðprófa sem nú eru notuð til staðfestingar er svipað og hlutfall jákvæðra PCR sýna áður, en vegna nokkuð lakara næmis hraðprófanna er þetta vísbending um að útbreiðslan sé líklega meiri en áður.

Embætti landlæknis tekur vikulega út stöðuna á heilbrigðisstofnunum og sjúkrahúsum landsins. Staðan hefur þyngst viku fyrir viku og ekki hefur verið meira álag vegna COVID-19 frá því að faraldurinn hófst fyrir tveimur árum. Það skýrist annars vegar af útbreiddu samfélagslegu smiti með útbreiddum veikindum og fjölda innlagna vegna COVID-19 og hins vegar mikils fjölda starfsmanna sem er frá vinnu vegna veikinda. Álagið er mikið á öllum stofnunum ekki síst á Landspítala og á Sjúkrahúsinu á Akureyri, sem og á Heilbrigðisstofnunum Vesturlands, Norðurlands og Austurlands. Þá er staðan mjög erfið á mörgum hjúkrunarheimilum. Fram kemur á reglulegum fundum með fulltrúum þessara stofnana að almennt leggja heilbrigðisstarfsmenn og stjórnendur mikið á sig til að geta sinnt nauðsynlegri heilbrigðisstarfsemi og ber að þakka það.

Staðan er þó viðkvæm og má lítið út af bregða.

Mikilvægt er að við vinnum áfram saman að því að hefta útbreiðsluna eins og við getum þótt samfélagsaðgerðir stjórnvalda hafi verið felldar niður. Jafnvel þótt alvarleg veikindi komi fram hjá lægra hlutfalli en áður, m.a. vegna útbreiddra bólusetninga, þá geta alvarleg veikindi komið fram á öllum aldri og jafnvel hjá hraustum, bólusettum einstaklingum. Þegar útbreiðslan er orðin eins mikil og raun ber vitni verður meiri fjöldi en áður alvarlega veikur og dauðsföllum fjölgar þrátt fyrir að hlutfallið af heildarfjölda smitaðra sé lægra en t.d. í delta bylgju eða áður en bóluefni komu fram.

 

Persónulegar sóttvarnir eru áhöldin sem við höfum til að hafa áhrif á útbreiðsluna:

 

·       Áfram er æskilegt að þeir sem greinast með COVID-19 haldi sig frá öðrum eins og kostur er í a.m.k. 5 daga eða svo lengi sem hiti og/eða veruleg kvefeinkenni eða hálsbólga eru til staðar.

·       Þegar umgengni við aðra er óhjákvæmileg er rétt að smitaðir haldi sig í sem mestri fjarlægð frá öðrum, noti grímu og gæti að handhreinsun og þrifum á umhverfi eftir því sem við á.

·       Allir ættu að gæta að persónubundnum sóttvörnumí fjölmenni.

o  Því ekki nota grímu í matvöruverslunum, almenningssamgöngum, á viðburðum þar sem koma saman stórir hópar þótt skiltin séu horfin víða?

o  Því ekki hreinsa hendur áður en þú tekur í innkaupakerruna og þegar þú ert að ganga út úr versluninni með innkaupin?

o  Því ekki nota allt rýmið í fundarherberginu eða veislusalnum?

·       Allir ættu að gæta sérstaklega vel að persónubundnum sóttvörnum í umgengni við aldraða og aðra viðkæma einstaklinga sem eru í aukinni hættu á alvarlegum veikindum vegna COVID-19:

o  Forðast alla umgengni við viðkvæma einstaklinga ef einkenni eru til staðar, nota grímu ef umgengni er óhjákvæmileg, vanda handhreinsun og halda þeirri fjarlægð sem aðstæður leyfa hverju sinni.

o  Takmarka fjölda sem er í nánum samskiptum við viðkvæma hverju sinni, vanda handhreinsun, halda fjarlægð og nota grímu í návígi eftir því sem kostur er jafnvel þótt einkenni séu ekki til staðar, á meðan útbreiðslan er eins og nú er.

Verjum okkur, verjum fjölskyldur okkar og ástvini, við þurfum ekki tilskipun frá stjórnvöldum því.

Við erum öll almannavarnir.

Landlæknir

Sóttvarnalæknir

01.03.2022

Staða Covid-19 á Íslandi.

Mikil útbreiðsla hefur verið á Covid-19 hér á landi undanfarið en þrátt fyrir það var öllum opinberum sóttvarnaaðgerðum aflétt innanlands og á landamærum þ. 25. febrúar sl. Samhliða þessum breytingum, var sýntaökum vegna Covid-19 breytt og er nú almennt boðið upp á hraðgreiningaprófí stað PCR prófa til greiningar á sjúkdómnum.

Í kjölfarið á öllum þessum breytingum þá fækkaði heildarfjölda tekinna sýna og þar með einnig daglegum fjölda greindra smita. Þetta þýðir hins vegar ekki að smitum í samfélaginu hafi fækkað og á þessari stundu er ekki ljóst hvenær hámarki faraldurins verður náð.

Í dag hafa um 130 þúsund manns greinst hér á landi með Covid-19 frá upphafi faraldursins. Áætlað hefur verið að fjöldi þeirra sem hefur smitast en ekki greinst, sé um tvöfalt meiri og því er hugsanlegt að um 70% landsmanna hafi nú þegar smitast af Covid-19. Því er ekki óvarlegt að ætla að hámarki faraldursins verði náð innan tveggja til þriggja vikna og í framhaldi af því fari nýgreiningum að fækka.

Álag á heilbrigðiskerfið og ýmsar stofnanir eins og hjúkrunarheimili hefur verið mikið undanfarið vegna útbreiddra veikinda. Á Landspítala leggjast nú inn um 10 einstaklingar daglega með eða vegna Covid-19 en heldur færri útskrifast. Í dag liggja inn á spítalanum 55 manns með/vegna sjúkdómsins og þar af þrír á gjörgæsludeild, allir á öndunarvél. Á Sjúkrahúsinu á Akureyri eru nú sjö inniliggjandi með eða vegna Covid-19 og þar af er einn á gjörgæsludeild og þarf sá á aðstoð öndunarvélar að halda. Þannig er Covid-19 ennþá að valda alvarlegum veikindum þó þau séu hlutfallslega fátíðari en í fyrri bylgjum faraldursins.

Útbreidd veikindi meðal starfsfólks heilbrigðisstofnana eru einnig að valda verulegri röskun á starfsemi þeirra og af þeim sökum hefur Landspítali nú verið settur á neyðarstig.

Mikilvægt er að allir geri sér grein fyrir að Covid-19 er á þessum tímapunkti enn stórt heilbrigðisvandamál á Íslandi þrátt fyrir að opinberum sóttvarnaráðstöfunum í samfélaginu hafi verið aflétt. Því eru allir hvattir til að viðhafa áfram einstaklingsbundnar sóttvarnir sem miða að því að tefja útbreiðslu Covid-19 og þar með koma í veg fyrir óviðráðanlegt álag á heilbrigðiskerfi okkar. Andlitsgrímur gegna enn mikilvægu hlutverki í einstaklingsbundnum sóttvörnum en notkun þeirra er nú valkvæð.

Sóttvarnalæknir

23.02.2022

Breytingar á rannsóknum til greiningar á COVID-19

Eins og áður hefur komið fram í fréttum, þá var hámarks PCR-greiningargetu vegna COVID-19 náð fyrir nokkru síðan. Þetta hefur leitt til þess að bið eftir niðurstöðu úr PCR-greiningum er orðin allt að 2-3 sólarhringar sem er óásættanlegt.

Til að bregðast við þessu þá hefur verið ákveðið að nú verður ekki lengur í boði fyrir almenning með einkenni sem benda til smits af völdum COVID-19 að panta í PCR sýnatöku heldur verða hraðgreiningapróf einungis í boði.

Fólk getur pantað tíma í hraðgreiningapróf hjá heilsugæslunni í Heilsuveru. Einnig verður hægt að panta próf hjá einkafyrirtækjum sem bjóða upp á hraðgreiningapróf. Prófið er einstaklingum að kostnaðarlausu.

Jákvætt hraðgreiningapróf mun því nægja til greiningar á COVID-19 og ekki verður þörf á staðfestingu ágreiningunni með PCR-prófi.

Þeir sem greinast jákvæðir á sjálfprófum/heimaprófum geta fengið greininguna staðfesta með hraðgreiningaprófi hjá heilsugæslunni eða einkafyrirtækjum en greining hjá þessum aðilum er forsenda fyrir því að hún verði skráð í sjúkraskrá viðkomandi og forsenda fyrir opinberum vottorðum um smit af völdum COVID-19.

Þeim sem nú greinast með COVID-19 á hraðgreiningaprófi er ekki skylt að dvelja í einangrun en engu að síður eru tilmæli sóttvarnayfirvalda þau, að fólk dvelji í einangrun í 5 daga. Ef fólk er einkennalítið eða einkennalaust þá getur það mætt til vinnu en fari þá eftir leiðbeiningumum um smitgát í 5 daga. Samkvæmt núgildandi reglugerð um einangrun þá er þeim sem greinast með PCR-prófi hins vegar skylt að dvelja í einangrun í a.m.k. 5 daga.

Notkun á PCR-prófum verður framvegis bundin við ábendingar lækna og þá sem eru með alvarleg einkenni eða alvarlega undirliggjandi sjúkdóma skv. mati læknis. Einnig verður PCR-próf áfram í boði fyrir þá sem þurfa á neikvæðum niðurstöðum slíkra prófa að halda vegna ferðalaga erlendis en þá gegn gjaldi.

 

Sóttvarnalæknir

 

 

10.02.2022

Takmörkuð rannsóknargeta á PCR prófum vegna COVID-19

Vegna mikillar aukningar á PCR prófum undanfarna daga verður fólk að gera ráð fyrir allt að þremur sólarhringum þangað til niðurstaða berst. Þeir sem eru með einkenni sjúkdóms eru beðnir að halda sig til hlés en einangrun verður talin frá sýnatökudegi þó niðurstaða berist síðar.

Vegna þessa mikla álags þarf að takmarka fjölda PCR prófa hvern dag þar sem rannsóknarstofan annar ekki þeim fjölda sýna sem nú er að berast. Á Suðurlandsbraut 34 verður í boði að fara í hraðpróf þegar hámarks PCR sýnafjölda fyrir daginn er náð. Ef hraðpróf reynist jákvætt er áfram skylda að staðfesta það með PCR en hins vegar má telja daga í einangrun frá jákvæðu hraðprófi. (Uppfærsla: En hefur ekki komið til þess að jákvætt hraðpróf gildi sem fyrsti dagur í einangrun)


Til baka á forsíðu